Dolum makinesi, bir ürünü önceden ayarlanan miktarda ambalaja dolduran makinedir. Şişeye doldurulan şampuan, kavanoza doldurulan krem, kutuya doldurulan süt tozu ya da şişeye sayılan tablet aynı temel işi gerektirir: her ambalaja aynı miktarı, ürünü bozmadan ve ambalajı kirletmeden koymak.
Aradaki fark, ürünün fiziksel yapısındadır. Akışkan bir sıvı, yoğun bir krem ve toz kalkıran bir ürün aynı yöntemle doldurulamaz. Bu nedenle "dolum makinesi" tek bir makineyi değil, ürüne göre ayrılan bir makine ailesini anlatır.
Dolum makinesi nasıl çalışır?
Her dolum makinesinde üç temel bölüm bulunur:
- Ürün beslemesi: Ürünün dolum ünitesine sabit ve kesintisiz gelmesini sağlar. Sıvılarda bu iş çoğunlukla seviye kontrollü bir balans tankıyla yapılır.
- Ölçüm ve dolum ünitesi: Miktarın belirlendiği bölümdür. Ölçüm hacimle (piston), akış ölçerle (flowmetre), tartımla (loadcell) ya da kaptaki seviyeyle yapılır.
- Kontrol sistemi: Dolum miktarı, hız ve nozul hareketleri operatör panelinden ayarlanır. Ürün başına kaydedilen reçeteler, ürün değişiminde ayarların yeniden çağrılmasını sağlar.
Ambalajlar makineye konveyörle gelir, dolum noktasında konumlanır, dolar ve bir sonraki istasyona geçer. Ürünle temas eden yüzeylerin malzemesi hijyen açısından önemlidir. Türesan makinelerinde şase AISI 304, ürünle temas eden yüzeyler AISI 316L paslanmaz çeliktir.
Ürün türüne göre dolum makinesi çeşitleri
| Ürün yapısı | Örnek ürünler | Kullanılan makine |
|---|---|---|
| Sıvı | Şampuan, ayran, şurup, temizlik ürünü | Sıvı dolum makinesi |
| Krem ve yarı akışkan | Krem, losyon, jel, bal, salça | Servo volumetrik (pistonlu) dolum |
| Toz ve granül | Süt tozu, baharat, toz deterjan | Helezonlu ya da tartımlı toz dolum |
| Tablet ve kapsül | Tablet, vitamin, şekerleme | Tablet sayma makinesi |
| Tüpe dolan ürünler | El kremi, jel, merhem | Tüp dolum makinesi |
| Büyük ambalaj | Boya, madeni yağ, kimyasal | Kova ve varil dolum makinesi |
Sıvı dolum makinesi
Su kıvamından orta yoğunluğa kadar sıvılarda kullanılır. Dolum yöntemi ürüne göre volumetrik, flowmetre, loadcell ya da seviye kontrollü olarak seçilir. Kaplar düz bir hat üzerinde duruyorsa lineer, döner tabla üzerinde ilerliyorsa rotary sistemden söz edilir. Türesan sıvı dolum makinelerinde nozul sayısı 1 ile 12 arasındadır ve dolum hassasiyeti ±%0,3 olarak projelendirilir.
Krem ve yarı akışkan ürünler
Yoğun ürünler kendiliğinden akmadığı için servo kontrollü bir piston ürünü ayarlanan hacimde çekip ambalaja basar. Nozulun kabın içine inip dolumla birlikte yükselmesi, ürünün katlanarak hava hapsetmesini önler. Ayrıntılar krem dolum makinesi sayfasında yer alıyor.
Toz dolum makinesi
Tozlarda doğruluğu ürünün akış davranışı belirler. Helezonlu (vidalı) dozajlama ince ve toz kalkıran ürünlerde, tartımlı dozajlama ise yoğunluğu partiden partiye değişen ürünlerde tercih edilir. Bkz. toz dolum makineleri.
Tablet sayma makinesi
Tablet ve kapsül gibi tek tek sayılan ürünlerde miktar hacimle değil adetle belirlenir. Bkz. tablet sayma makineleri.
Tüp, kova ve varil dolumu
Tüp dolum makinesinde dolum ile tüp ucunun kapatılması aynı makinede yapılır. Büyük ambalajlarda ise kova dolum ve kapatma ile varil dolum makineleri kullanılır.
Doğru makine için hangi bilgiler gerekir?
- Ürünün adı, kıvamı ve mümkünse numunesi
- Ambalaj tipi ve ağız ölçüsü (şişe, kavanoz, tüp, kova)
- Dolum miktarı ya da aralığı
- Saatlik hedef adet
- Ürünün köpürme, damlama veya toz kaldırma gibi davranışları
- Üretim ortamının hijyen gereksinimi
Bu bilgiler dolum yöntemini, nozul sayısını ve makinenin tek başına mı yoksa bir hattın parçası olarak mı kurulacağını belirler. Hattın tamamını merak ediyorsanız dolum hattı nedir yazımıza bakabilirsiniz.
İlgili sayfalar
Sık Sorulan Sorular
Dolum makinesi nedir?
Ürünü önceden ayarlanan miktarda şişe, kavanoz, tüp, kova ya da varil gibi bir ambalaja dolduran makinedir. Miktar hacim, ağırlık ya da seviye üzerinden ölçülür.
Dolum makinesi ile dolum hattı arasındaki fark nedir?
Dolum makinesi yalnız dolum istasyonudur. Dolum hattında buna şişe besleme, temizleme, kapak kapatma, etiketleme ve hat sonu paketleme istasyonları konveyörle bağlanır.
Hangi dolum makinesinin uygun olduğunu nasıl anlarım?
Ürünün kıvamı ve fiziksel hâli (sıvı, krem, toz, tablet), ambalaj tipi, dolum miktarı ve saatlik hedef adet belirleyicidir. Bu bilgilerle birlikte numune paylaşılması en doğru sonucu verir.
Aynı makinede farklı ürünler doldurulabilir mi?
Kıvamı birbirine yakın ürünlerde format parçaları ve reçete ayarlarıyla mümkündür. Sıvı ile toz gibi farklı fiziksel yapıdaki ürünler ise farklı dolum sistemi gerektirir.
